Positieve en negatieve bekrachtiging

Kies een signaal
Bij positieve bekrachtiging maakt men veel gebruik van secundaire beloners. De clicker is hier een bekend voorbeeld van, maar je kunt ook een geluid of een woord gebruiken. De clicker of het woord vormt de brug naar een uitgestelde beloning en is dus geen beloning op zich”, legt paardenetholoog Macheld van Dierendonck uit.

Kies een beloning
In principe kun je alles wat jouw paard leuk of lekker vindt gebruiken als beloning. Een lekkere snack is natuurlijk een optie, maar kan schooiende paarden opleveren. Krabbelen op de schoft is een goed alternatief. „Onderzoek toont aan dat een krabbel op de schoft ontspannend werkt, het verlaagt zelfs de hartslag”, weet Van Dierendonck.

Koppel signaal en beloning
Leer eerst het signaal aan. Doet jouw paard iets goed? Combineer dan het signaal en de beloning. De kunst is om deze twee elementen geen enkele keer los van elkaar te gebruiken. „Combineer je het woord de eerste honderd keer niet continu met een beloning, dan is het nutteloos”, aldus de Australische paardentrainer Andrew McLean. „Het paard moet het woord met de beloning gaan associëren.”

Verwijder de stimulus
Na dit een aantal dagen volgehouden te hebben, koppel je de beloning weer los. Reageert jouw paard goed op een commando? Beloon hem direct met het woord. Dit associeert hij inmiddels met de krabbel of snack.

Koppel een commando aan een gedrag
Met behulp van negatieve bekrachtiging: stel, je wilt je paard leren piafferen. Geef het commando, direct gevolgd door bijvoorbeeld ritmische tikjes met een zweepje. Als jouw paard zijn been iets hoger optilt stop je direct met het getik (dat is de beloning). Met behulp van positieve bekrachtiging: Je wilt een paard de Spaanse pas leren. Begin vanaf de grond. Geef een commando precies op het moment dat hij uit zichzelf toch al zijn been optilt en beloon dit.

Combineer positief en negatief
„Combineer het goede van beide bekrachtigers”, adviseert dr. McLean. ,,Zorg voor een reactie door druk en ontspanning (negatieve bekrachtiging). Zodra je reactie krijgt op heel lichte hulpen, switch je naar positieve bekrachtiging.”

Vermijd kritiek
Volgens de Duitse dierentrainer Peter Deicke is kritiek vermijden de basis van positieve bekrachtiging. „Schep situaties waarin er veel valt te belonen, in plaats van te corrigeren. Leg de nadruk op het goede en negeer het verkeerde. Negatieve prikkels gebruik je alleen uit zelfverdediging.”

Tekst: Marleen Teuling