De mentale ontwikkeling van je paard

Eén dag oud: wie, wat, waar?
Het veulen wordt geboren met een blauwdruk. Het weet hoe zijn soort er ongeveer uitziet. Direct na de geboorte wordt dit ingevuld. „Als de heupjes van het veulen zijn geboren, neemt de merrie meestal even een pauze. Op dat moment draait ze zich naar haar veulen en het veulen naar zijn moeder. Dat is de eerste kennismaking”, vertelt etholoog dr. Machteld van Dierendonck. En dan zijn wij er ook nog. „Mensen maken deel uit de omgeving van het veulen en het is goed dat het dier daar in de eerste 36 uur na de geboorte aan kan wennen.” Te veel bemoeienis van de mens is verwarrend.

Tot twee weken oud: mijn mama en ik
In de transitiefase wordt de informatie van de eerste levensdagen bevestigd. Maar er komt ook nieuwe informatie bij. Het veulen leert bijvoorbeeld hoe de woonomgeving eruit ziet en wie de andere weidegenoten zijn. Die andere interesseren hem trouwens nog weinig.

Vanaf twee weken: dolle pret
Het speelkwartier begint wanneer het veulen ongeveer twee weken oud is. De komende acht à negen maanden staan helemaal in het teken van fysieke en sociale ontwikkeling. Leeftijdsgenoten zijn ontzettend interessant. Rond twee à drie maanden bereikt het veulen zijn speelpiek. „Daarna neemt de speeltijd snel af. De graastijd neemt vanaf dat moment juist flink toe.”

Negen maanden oud: alleen
Het veulen ontdekt rond deze tijd onder andere dat zijn moeder het zogen wel welletjes vindt. Hij mag niet meer bij haar drinken. Het afspenen begint. Wanneer dit stapsgewijs gebeurt, verloopt het soepel. „Haal merrie en veulen korte periodes uit elkaar zodat ze kunnen wennen. Laat het veulen in die tijd bij de andere merries en veulens.” Helaas verloopt het afspenen vaak niet zo soepel. Veel veulens worden eerder afgespeend, dat kan behoorlijk traumatisch zijn.

Negen maanden tot twee jaar: oelala!
De geslachtsdelen ontwikkelen zich en de hormonen gieren door het veulenlijfje. Na achttien maanden veranderen paarden in hitsige pubers. „Ja”, lacht Van Dierendonck. „Ze zijn er erg mee bezig.” Hengsten botvieren hun lusten op groepsgenoten. Enthousiast springen ze er bovenop. Veel gebeurt er overigens niet tot ze ongeveer zestien maanden oud zijn. Maar pas op: vanaf achttien maanden kan een hengst succesvol dekken. Sommige zelfs iets eerder.” Merries zijn vaak iets later. Maar rond hun tweede verjaardag zijn zij ook erg geïnteresseerd in alles wat met voortplanting te maken heeft.

Twee tot vier jaar oud: brugpieper
In het wild verlaten paarden hun groep als ze ongeveer twee tot drie jaar oud zijn. Dit is dan ook hét moment om ze kennis te laten maken met ‘vreemde dingen’. „Zet maar eens een kruiwagen in de wei of leg een zeil in de paddock.” De meeste ruiters laten het paard echter liever exploreren hoe hij onder het zadel moet lopen. Onverstandig voor veel rassen, vindt Van Dierendonck. „Lichamelijk gezien zijn deze paarden nog lang niet volgroeid.”

Vanaf vier jaar: relax
En dan wordt het eindelijk wat rustiger. Na het vierde jaar zijn de grootste lessen geleerd. Er komen geen fases meer. Een midlifecrisis blijft het jonge paard bespaard. Het kan zich settelen. „Hij wordt ouder en wijzer. Hoe hij zich mentaal verder ontwikkelt, hangt af van zijn ervaringen.”