11-09-30 ‘Alleen ontwormen op indicatie van mestonderzoek’

Ontwormendoor dr. Harm Ploeger
Een receptplicht voor wormbestrijdingsmiddelen bij paarden is in 2008 ingevoerd. De oorsprong van deze regel ligt in de almaar toenemende resistentie van wormen tegen wormmiddelen. Dit geldt vooral voor de cyathostominae (rode bloedwormen), hoewel ook wijdverspreide resistentie bij spoelwormen voorkomt. De receptplicht was een fikse stap in de goede richting. Maar omdat alle paarden met wormen, en zeker met rode bloedwormen, besmet zijn, is het nog steeds te makkelijk om zonder enige kennis van het werkelijke probleem te blijven ontwormen.

Dit kan en moet beter en wel op basis van de volgende feiten. Allereerst scheidt een zeer groot percentage van de paarden, vooral volwassen paarden, niet of nauwelijks wormeieren uit met hun ontlasting. Ten tweede wordt een hoge besmettingsdruk in de omgeving van paarden vooral veroorzaakt door een klein aantal paarden die wel veel eieren uitscheiden. Ten derde, hoe vaker paarden worden behandeld, hoe eerder resistentie tegen een wormmiddel ontstaat. Ten vierde, hoe groter het deel van de wormpopulatie is dat regelmatig wordt blootgesteld aan wormmiddel, hoe sneller resistentie onder de wormen verspreidt. Ten vijfde bestaan er goede mogelijkheden om de besmetting in de omgeving ook zonder vaak te ontwormen laag te houden. Tenslotte, veel wormsoorten zijn niet uit te roeien. Gelukkig hoeft dat ook niet, want in de regel is een lichte worminfectie niet schadelijk voor het paard. Het veroorzaakt geen ziekte en het maakt het paard meestal immunologisch alleen maar sterker. Bovendien zijn sommige wormsoorten of andere parasieten, zoals lintwormen en paardenhorzels, weinig ziekmakend van zichzelf.

Preventief ontwormen heeft dan ook alleen tot doel om de besmettingsdruk in de omgeving laag te houden, zodat er geen risico meer is dat een paard ziek wordt, ondanks dat er nog steeds kleine aantallen wormen aanwezig zijn.

Uitscheider
Om de besmettingsdruk in de omgeving laag te houden, is het dus voldoende om alleen de zogenaamde uitscheiders te ontwormen op het moment dat ze ook daadwerkelijk veel wormeieren uitscheiden. Door middel van mestonderzoek op wormeieren kan worden bepaald welke paarden uitscheider zijn en wanneer ze veel eieren op het land brengen. Paarden die na enkele mestonderzoeken nog steeds geen of heel weinig wormeieren uitscheiden, blijven in de regel altijd geen of weinig eieren uitscheiden. Deze paarden hoeven dan ook niet behandeld te worden. Het mestonderzoek van deze paarden kan vervolgens worden beperkt tot een minimum of kan zelfs helemaal worden overgeslagen. Belangrijk gevolg van deze aanpak is dat de weinige wormeieren die door de niet ontwormde paarden worden uitgescheiden wel het grootste deel van de nieuwe generatie in de omgeving gaat vormen. Dat zijn dus de nakomelingen van de wormen die niet of veel minder vaak hebben blootgestaan aan het wormmiddel.

Daarmee wordt het risico op het ontstaan van resistentie zeer veel kleiner en kan langer op een verstandige manier gebruik gemaakt blijven worden van de huidige nog effectieve wormproducten. Zorg er wel voor dat, indien nodig, er wordt behandeld met een effectief wormmiddel. De effectiviteit moet liefst jaarlijks worden gecontroleerd door mestonderzoek.

Niet onnodig ontwormen
Omdat er al een lange traditie bestaat om paarden vaak te ontwormen zonder voorafgaand mestonderzoek, vergt bovenstaande een grote verandering in de houding van de praktijk ten aanzien van de wormbestrijding. Het blijkt dat dit een zeer moeizaam proces is, waar emoties en tegengestelde belangen van allerlei betrokken partijen een grote rol in spelen. Daarom dient de regelgeving te worden aangescherpt. Er zou alleen nog mogen worden ontwormd als mestonderzoek daartoe aanleiding geeft.

Het geeft geen pas meer om paarden onnodig te ontwormen. Dat stimuleert een snelle ontwikkeling van resistentie onder wormen tegen die producten. Bovendien valt het niet te rijmen met verantwoord gebruik van diergeneesmiddelen. Om dit te ondersteunen, kunnen er enkele maatregelen worden genomen die zeer effectief zijn in het laag houden van de besmettingsdruk in de omgeving. Daartoe horen het regelmatig opruimen van mest in het weiland en uit de stal en waar mogelijk een beter gebruik van het beschikbare land. Op www.parasietenwijzer.nl wordt uitgebreid ingegaan op de belangrijkste worminfecties en hun bestrijding bij paarden.

Veterinair parasitoloog dr. Harm W. Ploeger werkt bij de faculteit Diergeneeskunde Universiteit te Utrecht.
Deze opinie verscheen vrijdag 30 september 2011 in De Paardenkrant


Reageer Reageer Stuur door Stuur door Afdrukken Afdrukken




reacties

Mestonderzoek mag niet dan niet 100 % waterdicht zijn.
Routinematig ontwormen net zo min.
We hebben meegemaakt dat een ruin elders een seizoen in de jaarlingen opfok stond.
Hij kwam terug en zag eruit als had hij een zware wormbesmetting.

We hebben direct ontwormd met Eqvalan (ivermectine) Dat was toen, dik 20 jr. terug net op de markt. De dierenartsen waren zeer content met het nieuwe ontwormmiddel.

Echter na het ontwormen geen worm te zien.
Nogmaals een herhaling gegeven met Eqvalan en wederom geen worm te zien.
In overleg met de dierenarts nogmaals een herhaling gegeven met hetzelfde resultaat.

Volgens de dierenarts kon zijn alsmaar slechter wordende conditie geen wormbesmetting zijn.
Ik heb toen op advies van een andere dierenarts een kuur gegeven die officieel niet voor paarden geschikt is maar voor schapen. Deze dierenarts had e.e.a. uitgezocht en toen dezelfde kuur bij zijn paarden gebruikt.
Ik heb het onze ruin gegeven en oh schrik, hij mestte alleen nog maar bloedwormen.
Hele mesthopen van alleen maar bloedwormen.
Dezelfde ervaring had die dierenarts ook met zijn paarden. En ik weet van een grote paardenstal die het ook geprobeerd heeft, idem met eenzelfde resultaat.
Ivermectine is jarenlang hét ontwormingsmiddel geweest.

Wat mij betreft flutzooi.
Als het dik 20 jaar terug al zo slecht werkte kan ik me voorstellen dat er steeds meer resistentie optreedt en paarden met wormbesmettingen.

Er gaat niets boven dagelijks de wei uitmesten en uiteraard de stal.
Doe je het dagelijks dan is het niet zo'n grote klus en je krijgt geen paardenplekken in de wei.
Dan hou je de wormen die event. aanwezig zijn in paarden aardig onder controle.
henny, Twente | 03-10-2011 | 09:58:24

Beste Claudia
Sorry ,maar ik vind dat U als zijnde dierbioloog juist er op zou kunnen wijzen dat wij paardenhouders het gehele ecosysteem van onze dieren kunnen beïnvloeden,ze leven perslot in een gedomestiseerde situatie.
Poepplaatsen in het land kun je schoonhouden,zeker als de dieren niet beschikken over meerdere hectares.Je kunt het gewoon minimaliseren zonder chemische middelen te gebruiken. Van nature poepen ze alleen op deze plaatsen en grazen er niet in de buurt ,tenzij het niet anders kan...
WAT voeren wij onze dieren...zijn ze in staat om zelf een zekere weerstand op te bouwen ,krijgen ze volwaardig voer ?
Tal van variaties zijn er te benoemen in mijn omgeving: "sportpaarden " die twee uur per dag op een zandpadockje staan (soms met 2 dekens op)en daarna op stal staan,veel krachtvoer en weinig ruuwvoer krijgen,recreatiepaarden 24/7 op een schraal land zonder bijvoeding,paarden die op een rijk land staan overdag,'s avonds op stal en met eiwitrijke bijvoeding.Een volwassen paard heeft ongeveer 60 meter darm ,voeding bepaald het (gezonde) transport en de weerstand.
Hygiëne van/rondom het dier (welke vorm,frequentie,welke middelen)
U spreekt over aarsmaden ,heel lastig voor het dier ,maar de minst bedreigende wormsoort gezien de plaats waar hij zich ophoudt,het laatste gedeelte van de darm en snel herkenbaar gezien de klachten (jeuk) Schijnt amper in Nederland voor te komen overigens.

Uw "laconieke "tip:"" Wordt je paard mager en plukkerig, dan moet je je natuurlijk gewoon je verstand gebruiken en er een wormenkuur in douwen, en een flinke ook!""(op z'n mist onprofessioneel geredeneerd van U als wetenschapper ,je weet perslot niet wie de boosdoener is ,dus DOUWEN we er gelijk een breedspectrum in ?)
Ik weet niet of U de eigenaar van een paard bent...maar ik zou het niet zo ver laten komen!
De kleinste observatie en kennis van je dier leert je dat er iets aan de hand is.
Als een paard mager wordt en je constateert dat, dan kun je er vanuit gaan dat het niet om enkele kilo's gaat ,je moet dat kunnen merken aan de hoeveelheid en structuur van de mest,het eetgedrag/drinkgedrag,vacht en totaalbeeld van het gedrag (zand in de mest kun je ook simpel testen.)
We moeten ervoor waken dat commerciële websites ons ervan overtuigen dat een anti-wormpakket voor het gehele jaar door lekker makkelijk is en ons van alle problemen verlossen,we moeten juist een verstandige mentaliteit kweken en ons afvragen of we goed bezig zijn.
U zegt: Welk onderzoek ter wereld is waterdicht? Waar blijft dan het vertrouwen in U als wetenschapper eigenlijk ,wij als mensen laten toch ook onze urine ,faeces,bloed, sputum en ander lichaamsvocht onderzoeken voordat we een bestrijdingsmiddel voorgeschreven krijgen en tot ons nemen?
Ik ken twee paarden die weken in de veterinaire kliniek Utrecht verpleegd zijn ,allebei met aantasting van de organen door bloedworm,heel ernstig en gevaarlijk.
Dat parasieten bij paarden horen zal wel zo zijn ,maar vast niet ten koste van het dier!
Nee ik zou er niet mee spotten,helaas maar waar!
Nb: bij de uitslag van een mestonderzoek bij "Het Woud"wordt altijd de aanvaarbare norm van het aantal wormen per soort vermeld en een duidelijk evt. advies gegeven.

Meta, den helder | 03-10-2011 | 01:19:12

Als ik van een voorstander en nog wel dierbioloog moet lezen, dat zij pas ontwormt als haar paard mager en plukkerig wordt, word ik verdrietig. Voordat je aan een paard zodanig kunt zien dat hij een wormbesmetting heeft, kan de schade in het lichaam en dan het bijzonder de darmen blijvend zijn. Reageer dan tenminste op een bolle buik met ribbenschijn.

Resistentie komt in Nederland nauwelijks voor en dan nog zijn het stoffen die we niet of bijna niet gebruiken, zoals fenbendazole. In Duitsland, waar al veel langer een receptplicht is ingevoerd, komt het gek genoeg wel voor.

Te veel ontwormen is zeker niet goed, onderdoseren dramatisch en alleen op basis van mestonderzoek onvoldoende. Een guldenmiddenweg aangevuld met boerenverstand werkt doeltreffender. Helaas kun je daar niet voor studeren.
Marion, Dalfsen | 02-10-2011 | 22:43:28

Daar heb je het weer. De angst van mensen dat hun paard WORMEN heeft! Zoals dhr. Ploeger al zegt. ELK paard is besmet met wormen!!! Een SCHOON paard BESTAAT dus NIET! Wordt je paard mager en plukkerig, dan moet je je natuurlijk gewoon je verstand gebruiken en er een wormenkuur in douwen, en een flinke ook! Dat bedoelt dhr. Ploeger vast ook. Een mestonderzoek is inderdaad niet waterdicht (welk onderzoek ter wereld is wel waterdicht?), de Aarsmaden worden er niet gedetecteerd. Dat bleek bij mijn eigen onderzoek. Maar om nu meteen te roepen dat het hele onderzoek waardeloos is, is onzin. Je moet je niet blindstaren op je eigen kennis, want dan leer je nooit wat en verbetert er niks. Maar ook niet op de wetenschap, want die is continu in ontwikkeling. Slim paarden houden = de wetenschap voor je gebruiken PLUS je gezonde verstand erbij houden. En nog iets, paarden zijn dus ALTIJD besmet met wormen, en het land is dus ook ALTIJD besmet met wormen. Dat is normaal en daar is niks aan te doen, of je moet het hele land in gif doordrenken en dan houd je weinig over. Wormen horen bij de natuur en dus ook bij paarden, net als vliegen. Toch ook niet iedereen wordt zo paranoia als er een vlieg op je paard landt? Dit is precies hetzelfde. Het wordt tijd voor een nieuwe mentaliteit.
Claudia (dierbioloog), Voorschoten | 02-10-2011 | 22:13:12

Dat paardenhouders niet eensgezind overgestapt zijn op het mestonderzoek-systeem heeft niets te maken met onwil of onwennigheid maar alles met het feit dat het niet waterdicht is. Dit gaat o.a. op voor spoelwormen en bloedwormen.
Ook wij hebben hier mee te maken gehad. Een paar jaar geleden werd hier natuurlijk al aandacht aan besteed en het verhaal klinkt zo logisch dat ook wij op basis van mestonderzoek onze paarden ontwormden. Gek genoeg waren al onze paarden altijd "schoon". Nu zou dat in theorie misschien best kunnen maar we kregen toch onze twijfels toen twee van onze veulens, in november toch niet zo lekker in hun vel zaten en alle tekenen van wormbesmetting vertoonden. Tot tweemaal toe lieten we de mest onderzoeken en telkens kwam er niets uit. Uiteindelijk hebben we ze toch maar ontwormd en echt, ik heb nog nooit zoveel spoelwormen gezien. De hele stal lag vol. Achteraf bleken we nog geluk te hebben gehad. Als in een keer zoveel wormen uitgescheiden worden vormen ze soms een bal die een hele vervelende verstopping veroorzaakt en (volgens onze veearts) altijd eindigen in een kostbare operatie, die lang niet altijd succesvol is.
Kennissen van ons hebben dezelfde ervaring met bloedwormen. Na een jaar niet ontwormen, omdat de mest schoon was, kreeg hun paard koliek en bleek een deel van de darmen aangetast te zijn door bloedwormen.
Ik kan me best wat voorstellen bij het verhaal dat er gericht ontwormt moet worden maar dan zal er eerst een sluitend onderzoek ontwikkeld moeten worden.
M. van der Meulen, Papekop | 02-10-2011 | 11:20:53

@ Tja,ergens
Als je vandaag ontwormd kan je dier morgen weer een wormbesmetting oplopen.
Ook ik voerde eenzelfde management als U,totdat ik dacht : waar ben ik nou helemaal mee bezig...
Ik zocht en vond "Het Woud" http://www.wormbestrijding.nl/ en dacht : ff een keutel opsturen ,zal wel snor zitten....maar na 15 jaar gif toegediend te hebben bleek mijn merrie toch besmet met bloedwormen...schrok er wel van en heb gelijk een DUUR antiworm bestrijdingsmiddel tegen bloedworm toegediend en na 8 weken opnieuw een keutel opgestuurd,mijn paard bleek schoon. Nu krijg ik elke 4 maanden een geheugensteuntje van 'het Woud' en bestel een "wormcheckkit" en stuur het op ter onderzoek. Lang niet altijd is het nodig om te ontwormen en dat geeft een veel beter gevoel dan maar lukraak weer eens wat gif in je paard spuiten....
Mijns inziens is dat een veel veiliger ( en vaak ook goedkoper op jaarbasis) management !
Op niks af ontwormen dient geen enkel doel,alleen dat van de leverancier!

Meta, den helder | 02-10-2011 | 00:26:12

Dikke bullshit dat mestonderzoek. Ik heb er zeer slechte ervaringen mee. Ooit op een pensionstal gestaan waar men mestonderzoek prefereerde. Ik was 1 van de 2 klanten die er niet aan meedeed en gewoon 4 keer per jaar preventief ontwormt. Na een maand bleek de kudde waarin mijn paard liep wormen te hebben. En toen zat het ook al in het land. Moesten alle paarden ontwormd worden en nogmaals mestonderzoek om te kijken of alles verdwenen was. Mijn paard was gewoon schoon. Je loopt met mestonderzoek achter de feiten aan. Het is TE DUUR (4 keer ontwormen kost stuk minder, want spuit ivermectine is er voor 6 euro en je betaalt 18 voor moxidectine). Je loopt ACHTER de FEITEN aan. En het is dus nog gevaarlijk en omslachtig ook.
Omslachtig omdat je eigenlijk ook nog moet zorgen dat je binnen 24 uur de mest verwijderd uit het land. Dat is op een pensionstal niet te doen.

Ik zie dit hele stuk als een leuk stukje extra inkomsten voor de veearts. Niet om daadwerkelijk van nut te zijn. Waarom kost mestonderzoek veel meer dan een wormenkuur? En waarom is een wormenkuur van 6 euro niet te krijgen bij de veearts? Terwijl je gewoon dezelfde werkzame stof krijgt (ivermectine, Furexel is velemalen duurder dan Bimectin of Eraquell, terwijl er precies dezelfde werkzame stof inzit. Ik wens dan de goedkoopste variant te krijgen, en niet de duurdere zodat de veearts er meer aan kan verdienen).
elke 6-8 weken ontwormen zoals een fabrikant graag wil is niet goed, maar ontwormen met mestonderzoek als leiddraad is ook niet goed, je loopt achter de feiten aan.

Verder zijn de kosten van mestonderzoek hoger dan gewoon preventief ontwormen. en in deze tijd mag je rustig zeggen dat kosten ook belangrijk zijn. Dus ga je mestonderzoek verplicht stellen voordat je kunt ontwormen, dan denk ik dat veel paardenhouders niet meer ontwormen totdat ze echt wat zien.
Ik ben ook wel benieuwd of er een afname sinds 2008 is aan het aantal verkochte wormenkuren. Ik denk het wel.
Tja, Ergens | 01-10-2011 | 10:25:32


Pagina: 1
voordelig abonnement