Buikpijn leidt tot voernijd

“Er is nog niet veel onderzoek naar gedaan”, vertelt gedragsdeskundige Dr. Machteld van Dierendonck. “Wat we wel weten, is dat het bij paarden in de vrije natuur of in het veld niet voorkomt.” Volgens Van Dierendonck moeten we daar dan ook de oorzaak zoeken voor het ontstaan van het gedrag. “Een paard is erop gebouwd altijd te kunnen eten. Alleen als ze hun hoofd naar beneden brengen, gras pakken en kauwen, maken ze namelijk speeksel aan.” Het speeksel heeft een aantal nuttige functies, met als een van de belangrijkste de bicarbonaten die erin zitten. Deze neutraliseren het maagzuur, dat in tegenstelling tot het speeksel wel 24 uur per dag wordt afgegeven. Bovendien heeft een paard geen galblaas, waardoor ook gal continu wordt afgegeven. “Als paarden niet kunnen eten op de momenten dat ze dit willen, terwijl de maagzuur- en galproductie gewoon doorgaat en deze niet meer geneutraliseerd wordt, werkt dit sterk in op de maagwand. Dit kan leiden tot buikpijn. Bovendien kan hier ook nog de frustratie van het gebrek aan sociaal contact of een tekort aan beweging bijkomen”, vertelt Van Dierendonck. “Eten kan dan in humane termen een ‘obsessie’ worden voor het paard.” Het voermoment wordt ook ervaren als een onderbreking van het lange wachten. Het voermoment wordt een soort escape uit de omgeving waarin het dier zich niet zo lekker voelt. “Dit kan ertoe leiden dat ze hun voedsel gaan verdedigen en dan praat je over voernijd.”

Erfelijk
Net als ander gedrag kan voernijd ook deels erfelijk zijn. Van Dierendonck: “Ieder gedrag kent een erfelijke factor in die zin dat bepaalde paarden bijvoorbeeld gevoeliger zijn voor het vertonen van stereotiep gedrag of ander afwijkend gedrag zoals voernijd. Onder bepaalde omstandigheden hebben ze meer aanleg bepaald gedrag te vertonen en er een gewoonte van te maken. Het lastige van voernijd is dat paarden hebben geleerd dat hun gedrag vrijwel altijd direct effectief is. Zo krijgen ze bijvoorbeeld als een van de eersten te eten omdat ze dan rustiger zijn. En een paard dat opgewonden raakt bij het horen van de voerkar, krijgt daarna toch zijn voer waarna hij weer rustiger wordt. Het voer is dan dus een directe beloning voor het gedrag. Machteld van Dierendonck adviseert eigenaren ervoor te zorgen dat een paard altijd over iets te knabbelen beschikt om voernijd te voorkomen. Bepaalde rassen worden van nature snel dik. Van Dierendonck adviseert om zulke dieren te voeren met ‘slow feeders’, waardoor ze langer over hun eten doen en meer kauwen op minder grote happen. Ook een voerbal kan helpen bij het verdelen van de hoeveelheid voer over de dag. Naast deze voertips benadrukt Van Dierendonck het belang van het voorkomen van andere frustraties. “Zorg voor voldoende beweging en sociaal contact met andere paarden.”

Tekst: Wies Zwanikken

Klik hier voor het dossier Special Voeding.