Stress verminderen voor je paard ontploft

Gevolgen
Een paard is een vluchtdier. Het zal zich instinctief aan bedreigende situaties, bijvoorbeeld een concoursterrein met vlaggetjes en veel lawaai, willen onttrekken. Als ruiter breng je een paard juist in deze stressvolle omgeving. Een beetje spanning kan ook helemaal geen kwaad. Het zorgt ervoor dat een paard in de natuur snel kan vluchten en in het rijden kan een beetje spanning ervoor zorgen dat je paard zich net even wat mooier toont dan normaal. Maar te veel spanning kan een paard niet verwerken, dan ontstaat afwijkend gedrag.

Stress kan zich in zowel sociaal als fysiek afwijkend gedrag uiten. Bij afwijkend sociaal gedrag gaat een paard zich anders gedragen. In de eerste plaats wordt het vervelend naar zowel verzorgers als soortgenoten, maar daarnaast volgen vaak ook geringere prestaties en staakgedrag. Fysieke stress wordt zichtbaar door bijvoorbeeld overmatig zweten, ademhalingsproblemen en onregelmatigheid in de gangen. In ernstige gevallen kan zelfs de spijsvertering ontregeld raken met koliek en spierproblemen tot gevolg.

Oorzaak
De belangrijkste oorzaak van stress is de ruiter. Onder ruiters komt veel stress voor en een paard reageert daar hypergevoelig op. Wetenschappers hebben aangetoond dat stress overdraagbaar is. Gestreste paarden en ruiters komen daardoor al snel in een vicieuze cirkel terecht. De ruiter is nerveus, het paard wordt gespannen. Een gestreste ruiter pakt de zaak vervolgens vaak verkeerd aan waardoor het paard die verandering in gedrag niet begrijpt en nog nerveuzer wordt. Bedenk hierbij wel dat ras, opvoeding en training ook een belangrijke rol spelen.

Voorkomen
Wat kun je doen om stress te voorkomen of te beperken?
• Zelf snel gespannen? Zorg ervoor dat je op een ervaren ‘koele kikker’ rijdt. Deze paarden zullen van jouw spanning niet zo snel schrikken en je langzaam het vertrouwen geven dat er niks mis gaat. Zo word je zelf ook veel rustiger.
• Pas je ambities aan de mogelijkheden van je paard aan. Heeft je paard wel de fysieke en psychische mogelijkheden om aan jouw verwachtingen te voldoen?
• Je moet een ‘klik’ hebben met je paard. Is die er niet, dan hangt er altijd een spanningsveld tussen jullie in.
• Veel vechten om de rangorde veroorzaakt stress. Zorg ervoor dat de rangorde tussen verzorger en paard bevestigd is en let ook op met de rangorde tussen paarden onderling. Rangorde bepalen in een kudde is prima, maar als er veel wordt gewisseld, wat vaak het geval is bij een pensionstal, kunnen de vele gevechten stress veroorzaken.
• Voorkom verveling. In een natuurlijke omgeving neemt een paard het grootste deel van de dag voedsel op en een paard is nieuwsgierig. Zet je hem eenzaam 23 uur per dag op stal, dan raakt hij gestrest, deze vorm van stress uit zich vaak in stalondeugden als kribbebijten en luchtzuigen. Probeer paarden veel buiten te zetten, lukt dat niet? Zorg dan voor afleiding in de stal.
• Een paard heeft net als een mens een biologische klok. Sommige paarden reageren dan ook gestrest wanneer het dagelijkse patroon van voeding, training en weidegang ineens wordt veranderd. Wijzig deze patronen voorzichtig.
• Transport is heel onnatuurlijk. Je sluit een vluchtdier op in een klein hokje. Het veroorzaakt dan ook vrijwel altijd stress. De mate van stress is afhankelijk van de ervaring van het paard, het gedrag van de begeleider en natuurlijk het rijgedrag van de bestuurder. Laad je paard de eerste keren altijd onder begeleiding van een ervaren persoon in en rijd altijd voorzichtig. Trek niet te snel op en voorkom plotseling remmen.