Ga naar hoofdinhoud

Duurzaam dressuur

Astrid Hoppenbrouwers van Horses in Hands.

Paardenwelzijn en duurzaamheid; het zijn actuele vraagstukken in de paardensector. Praten we over paardenwelzijn, dan gaat het dikwijls over de wijze waarop paarden worden gehuisvest. Terecht,  want vrije beweging en royale boxen waarin het paard gestrekt kan liggen, zijn belangrijk voor de mentale en fysieke gezondheid van het paard. Maar de discussie over paardenwelzijn gaat voornamelijk over het huisvestingsvraagstuk, terwijl er vooral ook kritisch gekeken mag worden naar de training. Horses in Hands heeft als missie: paarden gezond houden.

Wij begrijpen dat de ideale huisvestingssituatie niet altijd gerealiseerd kan worden, want overheid en budget kunnen lastige belemmeringen vormen voor de ondernemer. Vanuit de particuliere paardenbezitter hoeft dit echter geen lastig vraagstuk te zijn: je kunt ervoor kiezen om je paard te huisvesten op een plek die voorziet in de natuurlijke behoeften van een paard of niet. Laat je in je keuzes leiden door inzicht in de behoeften van jouw paard, en niet door overtuigingen van de groep paardenbezitters waarbij jij je thuis bij voelt. Om een voorbeeld te geven: mijn eigen sportpaarden staan van 9.00 uur tot 17.00 uur in de wei en daarna in een box van 35m2 waar ze heerlijk tot rust kunnen komen, gestrekt kunnen liggen en verzekerd zijn van hun eigen rantsoen aan hooi. Paarden hebben behoefte aan vrije beweging, maar paarden hebben ook geleerd dat veilige huisvesting en een eigen ruimte ook voordelen heeft. Je bent geen slecht paardenmens als je paard niet 24/7 buiten staat.

Train intensief

Ook de training van paarden is een veelbesproken onderwerp. Op sociale media vooral, maar ook in de wandelgangen van pensionstallen of hippische evenementen, manifesteert zich een groep paardenliefhebbers die in lijn van de dierenactivisten menen dat een paard niet intensief getraind mag worden ‘want daar kiest hij niet voor’. Helaas is het omgekeerde waar: als je dan toch op een paard gaat zitten, zorg er dan voor dat je intensief traint, want het draagvermogen waarmee hij jouw gewicht moet dragen, is een kwestie van rompstabiliteit. Wie regelmatig in de sportschool is, weet wat voor inspanning het kost om rompstabiliteit te trainen. Dat geldt voor ons, en dat geldt voor paarden.

Wat wel belangrijk is in de training, is dat kwetsbare structuren als gewrichten, pezen en banden worden ontzien. Aan die voorwaarde is voldaan zodra het paard 100 procent in balans gaat. Als dat zo is, kun je gaan werken aan het opbouwen van spierkracht. Daar gaat het echter vaak niet altijd helemaal goed. Regelmatig zien we ruiters met moeite allerlei complexe oefeningen uitvoeren, waar het paard zich doorheen worstelt, al dan niet met een open mond of een zwiepende staart, in de veronderstelling dat men klaar is voor de hogere klassen van de dressuur. En daar is het paardenwelzijn in het geding. Want zo’n paard ervaart ongemak en loopt bovendien grote kans op overbelasting en blessures. En precies daar gaat het vraagstuk van paardenwelzijn over in het vraagstuk van duurzaamheid. Je paard heel houden: dat is onze vertaling van duurzaamheid. Onze missie is dan ook: paarden gezond houden!

Voorwaarden creëren

Hoewel duurzaamheid een actueel thema is in de paardensector, is het eigenlijk al letterlijk zo oud als de weg naar Rome. Al vanaf Xenophon tot De La Guérinière tot Steinbrecht was men bezig met duurzaamheid door trainingsprincipes te beschrijven die paarden geschikt maken om ruitergewicht te dragen. Deze trainingsprincipes bij elkaar noemen we dressuur en zijn terug te vinden in het Skala der Ausbildung, dat nog steeds dé leidraad vormt voor correcte trainingen, zowel in de wedstrijdsport als daarbuiten, en of je nou een sportpaard hebt of een recreatiepaard.

Simpelweg gaat dressuur om het aanleren van een optimale balans terwijl het paard een ruiter draagt. De trainingsprincipes uit de klassieke dressuur zijn ontwikkeld om deze balans te bereiken, met als doel om paarden heel te houden. In balans belast een paard zijn gewrichten, pezen en banden niet, maar is hij in staat om zijn onderlijn aan te spannen, zijn rugspieren in een ontspannen aanspanning te houden, zijn wervelkolom stabiel te houden en zijn passen lichtvoetig af te wikkelen. Ga zelf maar op de evenwichtsbalk staan om te ervaren hoe dat werkt. Met een paard in balans kun je werken aan de ontwikkeling van spierkracht en souplesse. En dan is sporten voor een paard net zo gezond als dat het voor ons is. Als je op die manier traint, blijft je paard ook heel. Het gaat niet om de prestaties maar om het trainen van de voorwaarden om die prestaties vanzelfsprekend te maken. Die boodschap is ons speerpunt van duurzaam beleid en daar richten we onze dienstverlening op.

Instructie, educatie, revalidatie

Dat doen we door instructie, educatie en revalidatie. Tijdens de instructie leren we ruiters voelen wat er allemaal in het lichaam van het paard gebeurt in het trainingsproces naar balans toe; tijdens de educatie leggen we uit hoe dat lichaam in elkaar zit en hoe de anatomische structuren onderling bewegen zodat de ruiter betekenis kan geven aan dat gevoel, en tijdens de revalidatie leren we paarden opnieuw aan om in balans te komen, door compensatiepatronen te doorbreken en ander gedrag onder het zadel aan te leren wat leidt tot een gezond bewegingspatroon. Hierbij maken we onder andere gebruik van aquatraining.

De toegenomen aandacht voor sportprestaties in de laatste decennia hebben er mede toe geleid dat de klassieke trainingsprincipes naar de achtergrond geschoven zijn. Te weinig ruiters zijn zich ervan bewust dat zelfs een getalenteerd paard systematisch getraind moet worden om gewenst gedrag onder het zadel te kunnen laten zien. Te veel ruiters zijn dag in dag uit wedstrijdgericht aan het trainen, ongeacht de ontwikkeling van het paard. Maar al is het paard nog zo getalenteerd, het keer op keer herhalen van de oefeningen uit de proef, net zo lang totdat de prestatie acceptabel of perfect is, heeft twee nadelen. Eén: het heeft weinig trainingswaarde. Het paard leert niet op systematische wijze hoe hij zijn lijf moet gebruiken om een correcte oefening uit te voeren. En twee: het veelvuldig herhalen van oefeningen verhoogt het risico op overbelasting en dus op blessures.

Hou Hem Heel

Zeker nu onze sport vaak negatief in het nieuws is, is het van belang om terug te grijpen op de oude waarden. In een tijd dat anatomie een opkomend onderzoeksgebied was, waren onze klassieke leermeesters zich ervan bewust dat paarden niet geschikt waren om op te gaan zitten. Toch wilde men gebruikmaken van de snelheid en wendbaarheid van paarden ten behoeve van de cavalerie. En dus ontwikkelde men de dressuur. Nu de maatschappelijke noodzaak om paarden in te zetten ver achter ons ligt, en paarden alleen nog maar ons plezier dienen, is het ten enenmale van belang om ons te verdiepen in de anatomie en de biomechanica van het paard om te begrijpen wat we met het paard doen als we gaan rijden. We maken immers gebruik van het lichaam van ons liefste dier!

Onze therapeutische achtergrond koppelen we logischerwijs aan de trainingsprincipes van de klassieke dressuur. Wij vinden het belangrijk om die kennis van anatomie en biomechanica te delen om ruiters en instructeurs duidelijk te maken waarom die klassieke trainingsprincipes van het Skala zo belangrijk zijn als we praten over paardenwelzijn. Nog belangrijker vinden wij het om ruiters en instructeurs te leren voelen hoe kwetsbaar de structuren van het paardenlichaam zijn, om de juiste keuzes te maken in de training. Het ontwikkelen van een adequaat gevoel helpt je een zelfverzekerde ruiter te worden. De effectiviteit van je hulpen neemt toe, en de gedroomde prestaties zijn een logisch gevolg van een intelligente training. Wil je leren hoe? Neem contact op met Horses in Hands. Via 06 – 386 942 62.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Lees ook