Ga naar hoofdinhoud

Horses.nl jaaroverzicht 2018: Rhino-gekte

Meest gelezen
Foto De Vries Media

In 2018 waren er heel wat rhinopneumonie-uitbraken. Dertien van die uitbraken van het virus haalden dit jaar de kolommen van Horses.nl, waarbij er vooral in het najaar behoorlijk wat rhino-gekte ontstond. Niet zo gek ook: het virus werd namelijk vastgesteld op een aantal bekende stallen. De meest spraakmakende uitbraak was uiteraard die op het KWPN-centrum in Ermelo in november. Het bericht over die uitbraak werd (begrijpelijk) door een enorm aantal Horses-bezoekers gelezen. 

Het leek er op dat er dit jaar meer uitbraken waren dan voorgaande jaren. Of EHV-1, de officiële naam voor rhino, écht vaker voorkomt, is niet duidelijk. Prof. dr. Marianne Sloet, hoogleraar inwendige ziekten paard aan de Universiteit Utrecht: “Ik kijk al sinds 1981 naar EHV-1 neurologische uitbraken en doe dat sinds de negentiger jaren samen met dr. Kees van Maanen van de Gezondheidsdienst voor Dieren. Wij hebben geen harde cijfers, maar er lijkt geen sprake van een duidelijke toename. Wél is er meer bekendheid en zijn meer mensen open” vertelde Sloet dit voorjaar in De Paardenkrant.

Rhinopneumonie: rustig doorademen

Later in het jaar schreef Marianne Sloet nog eens een artikel in De Paardenkrant om meer duidelijkheid over het virus te verschaffen. Om volgend jaar wellicht wat minder ‘gekte’ te hebben en wat meer wijsheid, kunt u het artikel hieronder nog eens rustig terug lezen.

Hippisch Nederland werd de afgelopen weken opgeschrikt door een rhino-uitbraak op een opleidingsstal. De eigenaresse besloot om het probleem openlijk te bespreken zodra zij zekerheid had dat het inderdaad om de neurologische vorm van rhino ging. Ook bij het KWPN waren afgelopen vrijdag aanwijzingen dat er mogelijk sprake was van neurologische rhino. Hoewel het virus is aangetoond bij één paard met dikke benen is dat nog geen bewijs dat er sprake is van een neurologische uitbraak. Het kan nog steeds gewoon om de verkoudheidsvorm gaan. Het paard met de afwijkende gang is tweemaal negatief getest.

Uitbraken van rhino zijn niet nieuw. Sinds 1981 zien we jaarlijks, vaak in voor- of najaar, enkele bedrijven waar de neurologische vorm van rhinopneumonie optreedt, soms zijn dat er vijf en soms niet één. Wat onderzoek erg lastig maakt, is dat niet iedere paardenhouder er open voor uitkomt. Soms worden paarden met ernstige neurologische verschijnselen geëuthanaseerd en afgevoerd zonder dat nader onderzoek wordt gedaan. Als één paard verlamd raakt, kun je nog denken aan trauma zoals vechten in de wei of vallen. Als er meerdere paarden aangetast zijn, ligt een besmettelijke aandoening zoals neurologische rhino veel meer voor de hand.

Bevestiging diagnose

De bevestiging van een verdenking op rhino kan tegenwoordig snel plaatsvinden en is niet heel duur. Bij de Gezondheidsdienst voor Dieren te Deventer wordt de bepaling iedere werkdag gedaan en heb je dus een dag later uitslag. Als de bepaling met spoed wordt aangevraagd kan het ook nog dezelfde dag. De test wordt gedaan op een neusswab en op bloed (met EDTA als antistollingsmiddel). De kans om het virus aan te tonen is het grootste tijdens de koortsperiode. De neurologische symptomen zoals ataxie (= lopen als een dronkenman) of verlamming (met name van de achterbenen en later in het verloop ook van de voor- benen) komen echter pas één tot tien dagen na de koorts. Het virus kan dan nog steeds in een neusswab of bloed worden aangetoond, maar de kans is kleiner. Het is verstandig om een stalgenoot, die op dat moment pas koorts krijgt, ook te laten testen. Bij koorts is er namelijk een forse aanmaak en vaak ook uitscheiding van het virus.

Van moment tot moment

Het handelen rondom een uitbraak van de neurologische vorm van rhino is ontzettend lastig. Aan de ene kant wil je geen storm in een glas water veroorzaken door allerlei maatregelen te nemen, zoals sluiten van het bedrijf en afgelasten van wedstrijden. Anderzijds wil je ook niet te laat zijn en onbedoeld besmette paarden naar andere bedrijven laten gaan. Tot nu toe lijkt het in Ermelo allemaal mee te vallen, maar dat weten we pas zeker over één of twee weken.

Hoe besmettelijk?

Het is heel moeilijk om aan te geven hoe besmettelijk rhino nu eigenlijk is. De grootste kans op besmetting lopen paarden wanneer ze direct neus-neus contact met elkaar hebben. Door naar elkaar hoesten of proesten kan het virus ook worden overgebracht. Veel paarden in een stal met weinig ventilatie kunnen ook via de lucht worden besmet. Buiten is dat risico er eigenlijk niet. Als mensen met hun handen direct van paard naar paard gaan, kan de infectie ook zo worden overgebracht. Via mest of borstel is die kans al weer veel kleiner, maar één hoofdstel voor meerdere paarden gebruiken is wel ‘gevaarlijk’. Als paarden uit dezelfde waterbak drinken of uit dezelfde voerbak eten kan het virus zich ook verspreiden.

Als ik op bezoek ga bij een bedrijf met de neurologische vorm van rhino, ontsmet ik direct mijn schoenen voor ik in de auto stap of stop die samen met mijn jas in een zak en trek andere schoenen aan. Ik was mijn handen of ik gebruik een alcoholgel. Thuis ga ik onder de douche en gooi al mijn kleren in de was voordat ik naar mijn eigen paarden ga.

Gescheiden afdelingen

Op een paardenbedrijf is het verstandig om jonge paarden, dragende merries en sportpaarden uit elkaar te houden. Als een infectie optreedt, direct strenge maatregelen nemen om (indien van toepassing) geen contact tussen de diverse stalafdelingen op het bedrijf te hebben. Steeds de gezonde paarden eerst verzorgen en dan pas naar de zieke paarden gaan.
Het mooiste is om toch enkele isolatieboxen te hebben, zodat paarden met koorts direct uit de groep kunnen worden gehaald. Dit geldt voor rhinopneumonie, maar ook voor droes of influenza.

Behandelen

De neurologische symptomen van rhino kunnen variëren van wat ongecoördineerd lopen (ataxie) tot verlamming van achterbenen (paard zit als een hond) of zelfs totale verlamming (paard ligt). Bij ataxie is de prognose vaak goed, na korte of langere tijd kunnen deze paarden weer volwaardige sportpaarden worden. Bij echte verlamming of zeer ernstige coördinatie heeft het paard een ‘broek’ nodig om te kunnen blijven staan en dan is de kans op volledig herstel heel klein. Wel kunnen deze paarden vaak nog in de fokkerij of als gezelschapsdier fungeren. Het verzorgen van paarden met de neurologische vorm van rhino is heel veel werk. De belangrijkste behandeling is het tweemaal daags katheteriseren van de blaas (leeg laten lopen met een steriele slang). Als dit niet gebeurt, raakt de kringspier van de blaas beschadigd en blijft het paard doorgaans incontinent met alle nadelige gevolgen van dien. Ook moet het zieke paard worden gehouden op een plek met een zachte bodem en voldoende ruimte (paddock, binnenmanege) waar zo nodig even geholpen kan worden met opstaan. De paarden moeten met iemand aan het hoofd, iemand aan de staart en soms zelfs ook nog twee mensen naast de achterbenen twee- tot viermaal daags even worden gestapt. Daarnaast zal de dierenarts een behandeling instellen met ontstollingsmiddelen, ontstekingsremmers, virusremmers en vitamine B1. Deze middelen kunnen ook preventief worden gegeven en met name virusremmers hebben het meeste zin tijdens de infectiefase, dus direct aan het begin van de koorts of daarvoor al.

Preventie

Vaccineren verlaagt de infectiedruk van het EHV-1 virus dat rhino veroorzaakt, maar vaccinatie beschermt niet tegen de neurologische vorm. Als iedereen in Nederland zijn paarden tenminste tweemaal per jaar zou vaccineren, wordt de kans op uitbraken van alle drie de vormen (verkoudheid, abortus en neurologie) wel (veel) kleiner.

Om rhino niet onbedoeld van een wedstrijd mee naar huis te slepen, kun je jezelf aanwennen je paard nooit met onbekende paarden te laten ‘neuzen’, om eigen emmers en voerbakken te gebruiken en je paard alleen in een schone box te plaatsen (vooral waterbak en voer- bak reinigen). EHV-1 is geen ‘sterk’ virus en gewone huishoudelijke reiniging doet al heel veel goed.

Gezond verstand

Infectieziekten zijn onvermijdelijk in de Nederlandse paardenhouderij. We hebben paarden om er mee te sporten, te fokken of gewoon samen met vrienden plezier te hebben. Paarden reizen dus heel wat af. Door het gezonde verstand te gebruiken en eventuele problemen direct te melden, kunnen veel problemen worden voorkomen. Ook is het goed om begrip te hebben voor bedrijven die het zekere voor het onzekere nemen en bij een verdenking direct maatregelen treffen, want dát is verstandig!

In 2018 op Horses.nl verschenen artikelen over rhinopneumonie: 

Geen doorgang hengstenshow Landgestüt Celle vanwege rhino
Rhino vastgesteld in Doorn
CDI Saumur afgelast wegens rhino
Rhino-uitbraak bij Stal Nieuwland
Neurologische variant rhino in Lelystad
Dierenkliniek Wolvega getroffen door rhino
Rhino-enting niet langer verplicht voor EPTM-merries
Deze week… ‘Rhino-vaccinatie heeft wel degelijk zin
Mogelijk nog een paard besmet met rhino in de buurt van Wolvega
Extra rhinovoorzorgsmaatregelen voor CDIO Compiegne 
Rhinovirus eist leven van zeker vijf paarden in Noord-Nederland
Rhino Wolvega verspreidt zicht naar Overijssel
Rhinopneumonie op RSC Schoteroog in Haarlem
Frankrijk publiceert kaart met rhino-uitbraken
Aantal (mogelijke) rhino-besmettingen in Wolvega en Schoteroog daalt
Neurologische vorm rhino in Oisterwijk
Schorsing voor concours rijden met paard van rhino-stal
Neurologische vorm van rhinopneumonie op locatie in Friesland
Neurologische vorm van rhinopneumonie vastgesteld op stal Alexandra van der Peijl
Peter Diks overweegt juridische stappen na verlies paard bij Van der Peijl
Rhino vastgesteld op KWPN-centrum
Evenementen New Forest Pony-stamboek afgelast vanwege rhinopneumonie
NRPS wijkt wegens rhino in Ermelo uit naar Putten
Geen nieuwe koortsgevallen na rhino-uitbraak KWPN-centrum
Alexandra van der Peijl komt met positieve update over rhino
Hengelose Marijke Zomer-Kromkamp wil meldplicht paardenziektes
Rhino in gemeente Hardenberg, inmiddels één paard overleden
Door rhino getroffen stal blijkt van Herman Koorman: ‘Ik ben er kapot van’ 
Hart van Nederland besteedt aandacht aan rhino en droes
Informatieavond over rhino in Lemelerveld
Column Jacquelien van Tartwijk: Rhino-hype
Hoeve Lentevreugd getroffen door rhino-virus
[email protected]: Moet vaccineren tegen rhinopneumonie verplicht worden?
Rhino-enting voor EPTM weer verplicht door KWPN

Bron: Horses.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Lees ook