Wat is staart- en maneneczeem?
Staart- en maneneczeem (zomereczeem ) wordt veroorzaakt door Culicoides insecten, beter bekend als knutten. Beten van knutten veroorzaken een hevige jeuk bij allergische paarden, waardoor deze gaan schuren met alle gevolgen van dien. Zowel factoren uit de omgeving als kenmerken van een paard zelf bepalen of het symptomen van staart- en maneneczeem ontwikkelt. Dit maakt het lastig het optreden van staart- en maneneczeem bij paarden terug te dringen en te behandelen.
Genetische factoren
Tijdens het onderzoek zijn gegevens van ruim 10.000 paarden verzameld. De genetische analyse van deze gegevens liet zien dat het krijgen van staart- en maneneczeem voor ongeveer 20% bepaald wordt door erfelijke factoren. Echter, de overerving is complex en wordt niet bepaald door één enkel gen, maar door een samenspel van meerdere genen.
Het is nog niet bekend welke stukjes (genen) van het erfelijk materiaal (het DNA) bijdragen aan deze aanleg voor staart- en maneneczeem. Het DNA onderzoek wordt voortgezet in een onlangs door de Europese Commissie gefinancierd project genaamd ‘HORSEGENE: Genomic tools for breeding against heritable diseases in horses’. Door het vinden van de verantwoordelijke genen kan er in de fokkerij beter geselecteerd worden tegen staart- en maneneczeem.
De afweerreactie
Naast het genetische component, speelt ook de afweerreactie van de paarden een rol. Een paard dat gevoelig is voor staart- en maneneczeem, zal tegen bepaalde eiwitten uit het speeksel van knutten een afweerreactie ontwikkelen en hiervoor antistoffen aanmaken. Het onderzoek liet zien dat deze afweerreactie een andere is dan bij gezonde paarden. Deze (gezonde) reactie beschermt juist de gezonde paarden tegen het ontwikkelen van symptomen.
De onderzoekers hebben geprobeerd na te gaan wat de specifieke eiwitten (allergenen) zijn waar de gevoelige paarden op reageren. In totaal konden 8 van dit soort allergenen geïdentificeerd worden. Met behulp van deze allergenen is een bloedtest ontwikkeld waarmee voor 9 van de 10 paarden die de allergie hebben, dit kan worden aangetoond. Deze allergenen kunnen kunstmatig worden geproduceerd en dat biedt kansen voor het ontwikkelen van een immuuntherapie voor staart- en maneneczeem. De allergenen worden dan tezamen met hulpstoffen herhaaldelijk toegediend om het afweersysteem te “leren” om minder heftig op de allergenen te reageren.
Bron: Horses / Universiteit Utrecht
ik heb geen oplossing voor het probleem. Wel heb ik ervaring opgedaan met dit probleem. Bij een paard van een bevriend persoon heb ik de manen en staartwortel ingesmeerd met zuurvrije vaseline en ook met uierzalf, hetgeen enige verlichting van de jeuk gaf. In het daarop volgende seizoen heb ik deze middelen vrij dik aangebracht, tot mijn verbazing werd het schuren van de manen en staart een stuk minder. Door de dikke laag vet lijkt het dat de knutten moelijker op de huid kunnen komen om te steken. Het is geen mooi gezicht, maar in dit geval werd het probleem een stuk minder dus prettiger voor het paard.
Extra info: knutten heten ook wel zandvliegen. Ook mensen kunnen er gevoelig voor zijn.
Mooi dat er onderzoek is gedaan, en er misschien een doorbraak komt voor de SME paarden. Ook wij hebben een 10 jarige merrie die al jaren SME heeft. Alles geprobeerd. We zijn er wel over uit dat het schuren een over reactie is op de steken van de muggen. Ons recept, vliegendeken op van maart tot oktober, manen en staart vet houden en bij veel zon s ‘nacht buiten overdag opstallen. Ze heeft overigens een dochter die gelukkig niet schuurt.