Dressuur is niet zo simpel dat je aan de hand van de plek van de neus kunt bepalen of een paard zijn lichaam goed gebruikt.” Paardenfysiotherapeut Gisella Bartels valt meteen met de deur in huis. De hele discussie over op of achter de loodlijn snijdt in haar ogen weinig hout. “De loodlijn is een plek die is bedacht als zijnde iets goeds, iets dat je eenvoudig kunt zien. Maar het hangt van zoveel meer factoren af of het ook echt goed is. De bouw van een paard speelt bijvoorbeeld mee. Heeft hij een stugge, dikke, korte hals of een lange, flexibele? Loopt hij in een houding met een licht contact of wordt hij er met veel dwang in vastgehouden? In dat laatste geval is de neus misschien wel op de loodlijn, maar is het rijkunstig allerminst correct en voor het paard zeker niet gezond.”
Goed lichaamsgebruik voor dressuur houdt in dat een paard zijn onderlijn aanspant en de bovenlijn overal evenredig op lengte brengt. Doordat de achterbenen worden gestimuleerd om verder naar voren te treden, buigen de gewrichten in de achterhand meer en zakt deze. Logisch gevolg is dat daardoor de voorhand omhoog gaat. Dat is de theorie. Maar nu de praktijk. “Veel ruiters trekken de voorkant omhoog. Dat heeft niets met horizontaal evenwicht of verzameling te maken. Als daarbij de neus naar de loodlijn wordt geforceerd, maakt de hals vooraan een knikje, waardoor daar meer spanning tussen de halswervels ontstaat dan in de rest van de hals. Je ziet het terug in de bespiering, in de vorm van een dikke bobbel in het eerste deel en totaal geen spieraanspanning dichter bij de schoft”, vertelt Gisella.
Paardenfysiotherapeut en dressuuramazone Gisella Bartels vertelt in Bit 206 hoe LDR op een verantwoorde wijze kan worden toegepast. Lees het volledige artikel in Bit 206. Dit nummer ligt nu in de winkel.
Goed lichaamsgebruik voor dressuur houdt in dat een paard zijn onderlijn aanspant en de bovenlijn overal evenredig op lengte brengt.
Paardenfysiotherapeut Gisella Bartels zal best gelijk hebben, maar hoe vertaal ik dat naar rijkunstig gevoel?
Van Ernest van Loon leerde ik dat het paard zijn rug moest welven, en daardoor zijn spieren harmonisch gaat gebruiken en sinds ik dat gevoel eenmaal te pakken had, wil ik dat op elk paard weer terug vinden. Van onderlijn aanspannen had ik vóór de tijd van de paardenfysiotherapeuten nog nooit gehoord.
Doordat de achterbenen worden gestimuleerd om verder naar voren te treden, buigen de gewrichten in de achterhand meer en zakt deze. Logisch gevolg is dat daardoor de voorhand omhoog gaat. Dat is de theorie
Als ik een paard observeer dat zijn achterbenen naar voren brengt om deze meer onder het zwaartepunt te brengen ,b.v. bij het gaan over cavaletto of nog duidelijker bij een een slidingstop tijdens het westernrijden dan zie ik dat de hoek in het spronggewricht zich opent en de hals zakt en de neus naar voren gaat..
Het lijkt mij dus niet zo logisch dat de voorhand omhoog gaat.
M.V.G.
Frans Berings
Van harte bedankt aan Giselle. Om deze dingen gaat het altijd bij het rijden niet alleen mbt dressuur maar dit geldt ook voor alle andere disciplines. Wij als ruiters zijn veraantwoordelijk ervoor te zorgen dat het paard goed in staat is ons op zijn rug te dragen en in balans en evenwicht te lopen. Hoe je die methode uiteindelijk noemt, of LDR of klassieke rijkunst of iets heel anders, maakt mij helemaal niets uit.
Alleen ik wil ook altijd dit gevoel terug dat je wordt gegeven als je op een absoluut losgelaten paard zit. Net als je ook, Frans, dus ook jij bedankt voor je stelling!
Het is een goede zaak dat de fysieke nadelen van de geforceerde LDR-methode worden belicht.
Toch staan er in het bovenstaande artikel een paar zaken waar vraagtekens bij gezet kunnen worden. De loodlijn is niet zomaar als een punt bedacht maar is door de eeuwen heen zorgvuldig in de klassieke rijkunst geobserveerd als het punt waarbij het paard optimaal in balans kan gaan. Du moment dat het paard achter de loodlijn komt, belast hij het dragende voorbeen meer dan het diagonaal dragende achterbeen. Derhalve heeft de FEI in haar regels ook bindend voorgeschreven dat de nek het hoogste punt en de neus te allen tijde voor of op de loodlijn dient te zijn.
FEI 401:
6. In all his work, even at the halt, the horse must be “on the bit”. A horse is said to be “on the bit” when the neck is more or less raised and arched according to the stage of training and the extension or collection of the pace, and he accepts the bridle with a light and soft
contact and submissiveness throughout. The head should remain in a steady position, as a rule slightly in front of the vertical, with a supple poll as the highest point of the neck, and no resistance should be offered to the rider.
Dat het vele jaren academische scholing vergt om tot dit ultieme punt onder de ruiter te komen, behoeft geen betoog en is van een heel andere orde.
Goed lichaamsgebruik houdt in dat het paard de romp in de beweging stabiel kan maken om vervolgens de massa in balans te kunnen verplaatsen. Daartoe dient het bekken naar voren te kantelen waardoor de lange rugspier (verbonden met de halswervels) via de lendenwervels de romp stabiel ten opzichte van het bekken maakt. Eerst dan kan de massa in balans worden verplaatst. Om dit vervolgens ook met een ruiter te kunnen doen vergt vele jaren van anatomische scholing.
De theorie dat de achterbenen worden gestimuleerd om verder onder te treden waardoor de gewrichten in de achterhand buigen en dat deze dan vervolgens zakt, klopt qua volgorde niet. Beginnend bij een verder onderzetten, levert geen buiging maar juist een stimulering van gestrekte benen op. Neem zelf de proef op de som. Ga rechtopstaand proberen een been zover mogelijk naar voren te plaatsen waarbij u nog in balans blijft. U zult merken dat de volgende afzet moeilijk gaat omdat het afzettende been ook bijna gestrekt is.
Doe deze exercitie opnieuw maar nu zakt u iets door de knieën. Tot uw verbazing zult merken dat u niet alleen uw heffende been zelfs iets verder kunt plaatsen maar dat u ook veel gemakkelijker de volgende pas in balans maakt. Dat proces is voor een paard precies hetzelfde. Het paard moet door zijn hals iets terug te brengen het bekken kunnen kantelen waardoor de onderliggende gewrichten onder het eigen lichaamsgewicht worden gebogen en de achterhand kan dalen om het surplus aan gewicht van de voorhand naar de achterhand over te brengen. Eerst dan ontstaat er een anatomische verhouding van een rijzende voorhand die het paard in staat stelt om het achterbeen precies midden onder het zwaartepunt te plaatsen waardoor het totale gewicht zuiver in balans over de dragende benen wordt verdeeld en met een zweefmoment verplaatst kan worden zoals dit bindend in de FEI-regels staat voorgeschreven. Alleen de lengte van het zweefmoment bepaalt de verruiming of verheffing (in de passage) van de passen.
Goede uiteenzetting van het in balans lopend paard van dhr. de Lange.
Een op de voorhand lopend paard belast per definitie onnodig gewicht op het dragend voorbeen ten koste van het diagonaal dragend achterbeen. Maar… een paard die achter de loodlijn loopt niet per definitie op de voorhand. Net zomin als een paard die aan de loodlijn gereden wordt automatisch op de achterhand loopt. Hiervoor spelen meerdere factoren een rol, net zoals mevr. Bartels dat aangeeft. Ik zal het artikel met belangstelling lezen. Interessant!