Paarden exporteren naar het buitenland: waarop moet je letten?

Stel: een Nederlandse stal verkoopt een paard aan een Amerikaanse stal. Het paard raakt tijdens het transport naar het vliegveld gewond. Dan rijst direct de vraag: wie is verantwoordelijk voor de schade? Ligt het risico nog bij de verkoper, of is dit al overgegaan op de koper?

Het begint bij de koopovereenkomst

Het antwoord op deze vraag hangt in de eerste plaats af van de afspraken die partijen onderling bij de koop daarover hebben gemaakt. De koopovereenkomsten zijn in de praktijk vaak nogal summier, terwijl bij internationale verkopen duidelijke afspraken ook ten aanzien van het transport en verzekering juist essentieel zijn. Contractueel kun je namelijk het moment waarop het risico overgaat van koper naar verkoper vastleggen. Zonder deze duidelijkheid ontstaat bij de schade aan het paard – zoals in ons voorbeeld – al snel een discussie over de vraag wie daar verantwoordelijk voor is.

Wat zegt het recht?

Bij een internationale verkoop tussen professionele partijen, is vaak het Weens Koopverdrag van toepassing, tenzij dit expliciet in de koopovereenkomst is uitgesloten. Dit verdrag bevat regels over levering en risico-overgang. Het uitgangspunt is dat het risico overgaat op het moment van levering van het paard. In het voorbeeld betekent dit dat als het paard vóór aankomst bij de koper tijdens het transport gewond raakt, het risico in beginsel nog bij de verkoper ligt.

Maar dit is niet altijd het geval. Wanneer de koper namelijk een professionele transporteur inschakelt, die het paard in opdracht van de koper bij de verkoper komt ophalen, geldt in beginsel dat het risico overgaat op het moment dat de verkoper het paard overdraagt aan de transporteur.

Terug naar het voorbeeld: geeft de Nederlandse verkoper het paard mee aan een door de koper ingeschakeld transportbedrijf, dan geldt in beginsel dat het risico op dat moment reeds bij de koper is komen te liggen. Raakt het paard vervolgens onderweg gewond, dan is de koper degene die de schade draagt. Dit is de reden om in de koopovereenkomst hier iets over op te nemen.

Wanneer is de schade ontstaan?

Als het paard eenmaal bij de koper is aangekomen en klachten vertoont, ontstaat vaak een tweede discussie: is de schade tijdens het transport ontstaan, of is er sprake van een bestaand gebrek?

Veterinaire keuringen spelen daarbij een belangrijke rol. Een aankoopkeuring biedt niet alleen medische informatie, maar kan later ook juridisch van groot belang zijn. Rapportages van dierenartsen, röntgenfoto’s, video’s en verklaringen over de transportgeschiktheid van het paard kunnen bepalend zijn voor de vraag of het paard voorafgaand aan de verkoop al gebreken had, of dat er tijdens het transport een gebrek is ontstaan. Het paard uitgebreid op de video zetten voorafgaand aan een transport is daarom ook zeker gewenst.

Daarnaast gelden bij export diverse nationale en Europese regels voor dierenwelzijn. Zo zijn er onder meer eisen aan reistijden, rustmomenten, ventilatie en de conditionele geschiktheid van dieren voor vervoer. Als een paard tijdens transport gewond raakt omdat deze regels niet zijn nageleefd, kan dit ook gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid –  bijvoorbeeld richting de transporteur.

De rol van een ‘as is’-bepaling in de koopovereenkomst

In internationale koopovereenkomsten wordt ook regelmatig een zogenoemde –as is, where is-bepaling opgenomen. Daarmee verklaart de koper het paard te aanvaarden in de staat waarin het zich op het moment van de koop bevindt.

Zo’n bepaling kan de aansprakelijkheid van de verkoper voor bestaande gebreken enorm beperken. Dat betekent dat de koper minder snel of vaak helemaal niet kan klagen over eigenschappen van het paard die al vóór de levering aanwezig waren. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat een as is-bepaling in beginsel niet toeziet op schade die ná het sluiten van de koop is ontstaan, zoals letsel tijdens transport. Tenzij de koper de transporteur inschakelt, biedt zo’n bepaling de verkoper dus doorgaans geen bescherming als het paard onderweg gewond raakt.

Bovendien kent een as is-clausule ook grenzen. Denk aan situaties waarin de verkoper informatie heeft achtergehouden of waarin sprake is van non-conformiteit die niet contractueel kan worden uitgesloten. Zeker in de paardenhandel blijft de concrete invulling van de feitelijke en fysieke toestand van het paard van groot belang.

Verzekeringen en rechtskeuze

Omdat het vaak om aanzienlijke bedragen gaat, is het afsluiten van een goede (transport)verzekering geen overbodige luxe. Het is daarom aan te raden in de koopovereenkomst vast te leggen of en wie de verzekering afsluit en wat precies is gedekt, zodat er bij schade – zoals in het voorbeeld – geen onduidelijkheid ontstaat.

Daarnaast is het verstandig om in de koopovereenkomst afspraken te maken over het toepasselijke recht en de bevoegde rechter. Zonder dergelijke afspraken kan een geschil al snel bij de rechter in het buitenland belanden, met alle kosten en onzekerheden van dien.

Duidelijkheid voorkomt discussie

Het voorbeeld van een paard dat tijdens het transport gewond raakt, laat zien hoe snel onduidelijkheid kan ontstaan over risico’s en aansprakelijkheid. Juist in de internationale paardenhandel, waar grote financiële en emotionele belangen spelen, zijn duidelijke contractuele afspraken onmisbaar. Door vooraf goed vast te leggen wie het risico draagt en wanneer dit risico overgaat, kunnen veel geschillen worden voorkomen. Op deze manier is voorafgaand aan de verkoop al duidelijk wie er bij eventuele schade aan het paard tijdens transport het risico draagt: de Nederlandse verkoper of de Amerikaanse koper.