Volksstammen

Volksstammen featured image
De paardenwereld is in stammen verdeeld. Pure profi’s verschillen nogal van mensen die voor hun levensonderhoud níet van paarden afhankelijk zijn. Ik ken beide volksstammen goed en ze doen in liefde voor het paard niet voor elkaar onder. De één scheert de oren uit en de tastharen af en rijdt met z’n 3,5-jarige naar de VSN Trofee. De ander zet meer en meer vraagtekens bij dat wat we – soms al sinds mensenheugenis – met paarden doen.

Ik voel me aan beide stammen verwant. Dat mensen ooit iets met paarden deden, betekent niet dat we datzelfde moeten blijven doen. Anders zouden we nu nog met de martelbitten van de oude Grieken zitten. Maar de leidende én verantwoordelijke rol van de mens ten opzichte van het paard blijft voor mij uitgangspunt. Als het gedomesticeerde dier de mens niet kan dienen, vervalt zijn rol in de evolutie.

Nergens komt dit thema zo nauw als bij de discussie over trainingsmethoden. Het Duitse paardenblad St. Georg rakelt in zijn laatste uitgave het Totilas-Rath-Janssen-verhaal nog maar weer eens op. Fijntjes merkt mijn collega Gabriele Pochhammer op dat niet alleen de rabiate dierenactivisten van PETA aanstoot hebben genomen aan de manier waarop Matthias-Alexander Rath zijn hengst op het voorterrein in Hagen reed.

In het betreffende artikel krijgt Sjef Janssen er maar weer eens van langs. Het meest opvallend aan deze publicatie vind ik de ‘onthulling’ dat Janssen helemaal niet aan de basis van de successen van Edward Gal met Totilas heeft gestaan, maar Edward en Nicole Werner zelf. Voor Nederlanders geen nieuws, Duitsers moeten er kennelijk de conclusie uit trekken dat Rath ook om sportieve redenen ten onrechte voor Janssen heeft gekozen.

Nergens in het St. Georg-artikel las ik dat Rath zich in Hagen gewoon aan de FEI-regels heeft gehouden. Wat mij betreft zijn die regels er niet alleen om paarden tegen ruiters te beschermen, maar ook om ruiters die topsport bedrijven met een goed getrainde topatleet te legitimeren als zij zich aan die regels houden. Wat ik ook niet terugvond in het artikel was het feit dat Totilas – na dat reglementaire losrijden – één van de beste proeven van zijn leven liep.

Ik zou het geweldig vinden als Totilas als pluizebol in de ring zou verschijnen. Het is geen ramp om paarden van oor- en tastharen te ontdoen, maar het is onnodig en dus onverantwoord. Tegelijk is het wel nodig dat het paard zijn moderne rol als mensendienaar vervult. In de dressuursport is dat die van prima ballerina. Wie reglementair met het paard op topniveau danst, verdient respect.

Dirk Willem Rosie, hoofdredacteur ([email protected])
Deze column verscheen dinsdag 4 december in De Paardenkrant.

4 reacties op “Volksstammen”

  1. paardenfokkerij -olympus

    Volksstammen doet mij direct denken aan evolutie. Evolutie van de volksstammen zelf.Interessant is om te zien dat het paard steeds deel uit blijft maken van de evolutie van de volksstammen. Eerst als prooidier/voedsel , daarna als lastdier ,vervolgens als oorlogswerktuig ,transport, landbouwarbeid .
    Nu het paard hiervoor overwegend nutteloos is geworden, eist het toch zijn plek weer op nu voor de sport en recreatie.
    Zo verandert het paard als geen enkel ander dier zo totaal van functie in zijn verbondenheid met de menselijke evolutie. Ik denk dat het paard hierin heel uniek is. Is het paard nu dan op zijn eindstation gekomen in de menselijke evolutie?
    Ik voorzie nog een geweldige nieuwe rol van het paard in het evolutieproces. De contouren vormen zich al. Vooral meisjes en vrouwen ervaren de aantrekkingskracht van het paard als maatje. Het wezen waar je altijd je verhaal aan kwijt kunt. Waarvan het lijkt of het je begrijpt. Het dier wat jezelf reflecteert en je daardoor wijze lessen laat leren ,als je wilt leren. Het dier wat op zijn automatische piloot verder gaat als je niet wilt leren. Het dier wat zich afsluit als het niet begrepen wordt. Het dier wat altijd vergevingsgezind is en waarmee je altijd een nieuwe start kunt maken en je de kans geeft om het beter te doen dan gister. Het dier dat gebruikt wordt voor traumaverwerking , lessen in leiderschap, assertiviteit,healing en al wat nog meer. Mensen gaan steeds frequenter naar een zielenknijper ,maar men zal gaan ontdekken ,dat ze beter naar een paard kunnen gaan en zich verwonderen in wat het ze kan leren.
    Hoe verder mensen in de huidige samenleving van de lessen van de natuur verwijderd staan ,hoe meer de lessen van het paard broodnodig worden.
    Het vrouwelijke deel van de volksstammen is nu eenmaal gevoeliger dan het mannelijke deel . Ik vermoed dat dit vrouwelijke deel van de volksstammen net wat beter de mogelijkheden van het paard op dit terrein aanvoelt dan het mannelijke deel. Zo verklaar ik de aantrekkingskracht en onevenredig grote deelname van vrouwen en meisjes aan de paardensport/recreatie .
    Het paard staat als symbool voor beweging.
    Het zou wel eens de katalysator kunnen zijn in de evolutie van de volksstammen en nu meer dan ooit.

    Sjaak Hoedjes
    Bergen NH

  2. Maria vd Berg

    Geachte heer Rosie

    Quote; ‘Maar de leidende én verantwoordelijke rol van de mens ten opzichte van het paard blijft voor mij uitgangspunt. Als het gedomesticeerde dier de mens niet kan dienen, vervalt zijn rol in de evolutie.’

    Hoe is het toch mogelijk dat u in de veronderstelling verkeert dat ‘het paard’ zijn identiteit/bestaansrecht ontleent aan de keuze van de mens om ‘het paard’ ondergeschikt te maken aan zijn eigen behoeften? Het feit dat het wezen ‘paard’ de ‘intelligente eigenschap’ bezit om zich dienstbaar op te stellen, wil niet zeggen dat dit wezen geen op zichzelf staande ‘zingeving’ kent.
    In termen van evolutie, probeer eens horizontaal te denken, i.p.v. verticaal! Voorbeeld; De mens staat niet aan de top van de evolutielijn, hooguit aan het andere eind of …ergens in het midden van die (horizontale) evolutielijn.

    Een groot verschil is wel opvallend;
    de prima ballerina kan zelf kiezen voor haar ‘keiharde’ opleiding naar de top. Voor het paard wordt gekozen! Dat, …en vooral dat schept verplichtingen.

  3. Dirk Willem Rosie

    Geachte mevrouw Vd Berg,
    Als ik het goed heb begrepen zijn de wetenschappelijke meningen over het proces van domesticatie van het paard enigszins verdeeld. Zelf ben ik ervan overtuigd dat het tot de evolutionaire overlevingsstrategie van het paard behoorde om de mens in zijn nabijheid toe te laten. Weliswaar was die mens in rechtstreekse zin ook een bedreiging (de eerste sporen van paard-mens-interactie duiden erop dat mensen paardenvlees aten), maar op soortniveau profiteerde het paard van de bescherming tegen roofdieren die de mens bood. In abstracte zin hebben paard en mens dus op zijn minst voor elkaar gekozen, de voorbeelden van diersoorten die zich nu eenmaal niet laten domesticeren zijn legio.
    Het kan dus naar mijn mening niet zo zijn geweest dat de mens de eenzijdige keuze heeft gemaakt om het paard ondergeschikt te maken aan de menselijke behoefte.
    In de evolutie speelt het voordeel een belangrijke rol. Soorten die van bepaalde omstandigheden voordeel ondervinden ontwikkelen zich. En als soorten zich niet kunnen aanpassen aan voor hen ongunstig wordende omstandigheden, dan verdwijnen ze van het evolutionaire programma. Dit laatste dreigde zo’n 6000 jaar geleden voor het paard. De aanpassing zat hem hierin, dat het paard op soortniveau ‘leerde’ om het met de mens op een akkoordje te gooien.
    De rolverdeling dienaar (paard) – gediende (mens) is de enig denkbare waarbij beide soorten voordeel hebben. Alleen de manier waaróp het paard de mens heeft gediend (oorlogstuig, tractie- en transportmiddel, compaan in sport en recreatie) is aan verandering onderhevig.
    Deze evolutionair bepaalde rolverdeling brengt inderdaad met zich mee, dat aan de keuzes die mensen voor paarden maken grote verplichtingen verbonden zijn. Daarom heb ik in De Paardenkrant en op deze site al eens gepleit voor het afschaffen van competities voor hele jonge paarden.

  4. Karel de Lange

    @Rosie
    Uw voorstelling van de evolutie getuigt van weinig realiteitszin. Niet het voordeel maar het evenwicht tussen en het instandhouden van de soorten speelt in de evolutie de belangrijkste rol. Het eeuwige concept van de evolutie is “Survival of the fittest” en dat wordt vaak verward met ‘het recht van de sterkste’. Een organisme hoeft echter niet de ‘sterkste’ te zijn om betere overlevingskansen te hebben dan anderen. Meer intelligentie, betere camouflage of beter vluchtgedrag kunnen overlevingskansen vergroten en er voor zorgen dat een organisme ’the fittest’ (de slimste) is.
    Soorten, w.o. de paarden, die zich al miljoenen jaren aan allerlei omstandigheden hebben aangepast, sterven niet zomaar uit. Die dreiging was er 6000 jaar geleden ook helemaal niet. En al evenmin is er in de evolutie sprake van dat een diersoort het op een akkoordje zou kunnen gooien met de aangeklede apen.
    Het paard is door de mens ongevraagd uit de natuur geroofd en werd vervolgens als last- trek- en rijdier onderworpen aan de hebzucht en veroveringsdrang van de mensen. Ongeacht welke rol het paard in het leven van de mens speelt, het zal nooit kunnen vervreemden van zijn evolutionair vastgelegde overlevingseigenschappen.
    De mens dient die evolutionaire (voor)waarden ook in zijn huidige gedomesticeerde vorm te allen tijde te respecteren. Als we dat niet niet doen, krijgen we daar vroeg of laat de rekening van gepresenteerd. Het getuigt van een buitengewone kortzichtigheid om te denken dat wij in onze tijd daar wel aan voorbij kunnen gaan. Tot hun achtste jaar, het jaar dat ze volwassen en volgroeid zijn, ondervindt het paard bescherming van de kudde. Die bescherming is door de domesticatie weggevallen maar dat betekent niet dat we nu de paarden aan onze (mode en smaak) willekeur kunnen blootstellen. Een minimum leeftijd, waarbij paarden op wedstrijden mogen worden ingezet, is een belangrijke stap om zijn evolutionair verworven bescherming te respecteren.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Mogelijk ook interessant